على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )
1327
فرهنگ نفيسى ( فارسى )
از جامه بيرون كنند و بر دست و مانند آن بندند . و گوشت بدرازا بريده و تنك كرده . و شكم وادى . ج : خبائب . خبية ( xabiyyat ) ا . ع . پنهان . و دفينه . و خزانه . و كمينگاه . خبيت ( xabit ) ا . ع . حقير و فرومايه و خبيث . خبيث ( xabis ) ا و ص . ع . پليد ضد طيب . ج : خبث و خبثاء و اخباث و خبثة و خبيثون . ج ج : اخابيث . و هر چيز كه عرب آن را پليد مىداند مانند مار و عقرب . و هر چيز پليدى . ج : خبائث . و هر چيز حرام مانند زنا . و هر چيز پست بدبوى و بد طعم مانند سير و پياز . و بلايه و كرپز . و آنكه ياران بد داشته باشد . خبيث ( xabis ) ا و ص . پ . - مأخوذ از تازى - پليد و ناخوش و نجس . و مشرك . و زشت سيرت و بد فطرت و بدنيت . خبيث ( xebbis ) ص . ع . مرد بسيار خبث . ج : خبيثون . خبيثات ( xabis t ) ع . ج . خبيثة . خبيثة ( xabisat ) ص . ع . مؤنث خبيث . ج : خبيثات و خبائث . و الشجرة الخبيثة : درخت حنظل و يا گياه كشوث . خبيثون ( xabisuna ) ع . ج . خبيث . خبيثون ( xebbisuan ) ع . ج . خبيث . خبيثى ( xabisi ) ا . پ . ناپاكى و پليدى و نجاست . و زن نابكار . خبيثى ( xabbis ) م . ع . خبث خبثا و خباثة و خبيثى . مر . خبث . خبيدن ( xabidan ) ف . ل م . پ . خائيدن و جاويدن . و پايمال نمودن . و زدن و يا فرسودن با پا . و خميده شدن . و پير و يا بيكاره شدن . و بچنگ درآوردن . و ربودن . و جوشاندن . و برشته كردن . و شكستن . و پنهان شدن . و باز گشتن . و خفه كردن . خبيده ( xabide ) ص . پ . خميده . و خفه شده و گلو گرفته . خبيده ( xobide ) ا . پ - خاكشى و بزر الخمخم . خبيده بادام ( xabide - b d m ) ا . پ . سنجد . خبير ( xabir ) ا و ص . ع . كشاورز . و آگاه و دانا و مرد با آگاهى بسيار و عالم باللّه تعالى . و پشم شتر . و نبات و گياه تر . يق : نستحلب الخبير اى نقطع النبات و ناكله . و كف دهان شتر . و آنچه بيفتد از مو . خبير ( xabir ) و ( xebir ) ا و ص . پ . سامان كار . و سنجيده . و كار سازى كرده . و ساخته و مهيا گردانيده . و پيچيده . خبيره ( xabirat ) ا . ع . پارهاى از مو . و گوسپند كه جماعتى بشراكت خريده ذبح كنند . و پشم نيكوى گوسپند از اول بريدن . خبيره ( xabire ) ا و ص . پ . جمع حساب . و ساخته و پرداخته شده . و پيچيده . و تل ريگ و تودهء ريگ . و خبيره شدن : كمر بستن و مهيا شدن . و بهم آوردن . و جمع شدن . خبيز ( xabiz ) ا . ع . نان پخته شده . و تريد . خبيز ( xobayz ) ا . پ . خبازى . خبيزه ( xabize ) ا و ص . پ . لبلاب و عشقه . و پيچيده و تافته شده . و پيچنده و تابنده . و به روى هم حلقه شده . و خبيزه شدن : سلاح پوشيدن و كمر بستن و خود را مسلح كردن . خبيسة ( xabisat ) ا . ع . غنيمت . خبيص ( xabis ) ا . ع . افروشه كه حلوائى است از خرما و روغن . خبيص ( xabis ) ا . پ . بلوكى در مشرق شهر كرمان و مركبات و خرماى آنجا به خوبى معروف . خبيط ( xabit ) ا و ص . ع . حوض ويران شدهء از پاى شتران . ج : خبط . و ماست كه بر آن شتر تازه ريزند . و آب اندك باقى در حوض . و فرس خبيط : اسب كه پاى بر زمين زند . خبين ( xobin ) ا . پ . طبق چوبين . خبيوره ( xabyure ) و خبيوه ( xabive ) ا . پ . سامان كار . و جمع حساب . و تودهء ريگ . خبيئة ( xabiat ) ا . ع . پنهان كرده و پنهانى . ج : خبايا . خپ ( xap ) ص . پ . خاموش و ساكت . خپ ( xap ) پ . كلمهء امر . يعنى خاموش باش و دم مزن . خپاره ( xap re ) ص . پ . چست و چالاك و تيزرو و تيز دست . خپاك ( xap k ) ا . پ . چار ديوارى كه گوسپند و گاو و خر را شبها در آن كنند . خپچه ( xapce ) و ( xepce ) ا . پ . شاخهء باريك درخت كه راست رسته باشد و تركه . خپك ( xapak ) ا . پ . نان بزرگ . و خفه . و كلفت . و گلو فشردگى و خفگى . خپه ( xape ) ا . پ . خفه و فشردگى گلو . و خپه كردن : خفه كردن . خپيدن ( xapidan ) ف ل . پ . خميده شدن و كچ گشتن . خپيده ( xapide ) ص . پ . خم و كج و منحنى و مايل . خپين ( xopin ) ا . پ . طبق چوبين و حبين . خت ( xet ) ا . پ . دو و دويدگى . و تابش و جلوه . خت ( xatt ) م . ع . پياپى نيزه زدن ( و الفعل من نصر ) .